Deventer antiek 355 x 615 cm

Een zeldzaam Deventer tapijt uit 1920 — handgeknoopt Nederlands erfgoed

Een groot handgeknoopt Deventer tapijt in uitstekende conditie, vervaardigd circa 1920. Dit zeldzame exemplaar van 355 x 615 cm stamt uit de gouden jaren van de Nederlandse tapijtindustrie en is een authentiek stuk Nederlands ambachtelijk erfgoed — geen reproductie, maar een origineel uit dezelfde periode waarin ontwerpers als Theodoor Colenbrander en Jaap Gidding de Nederlandse tapijtkunst tot wereldfaam brachten.

Wat is een Deventer tapijt?

Het Deventer tapijt is een handgeknoopt vloerkleed dat sinds 1816 in Nederland werd vervaardigd, oorspronkelijk in de Koninklijke Deventer Tapijtfabriek. De productie begon als Smyrnasch tapijt — genoemd naar de Turkse havenstad Smyrna (het huidige Izmir), die in die tijd de internationale overslagplaats was voor oosterse en Perzische tapijten. Toen Nederland in de 19e eeuw besloot om eigen handgeknoopte tapijten te gaan vervaardigen — uit een combinatie van werkgelegenheidsmotieven en de behoefte aan binnenlands prestige — werd Deventer hét centrum van deze industrie.

Hoewel er ook in Doornik, Baarn, Kralingen en Hilversum tapijtfabrieken actief waren, werd de benaming "Deventer tapijt" vanaf het begin van de 20e eeuw de algemene term voor élk in Nederland handgeknoopt tapijt — een aanduiding die ook internationaal werd erkend en die tot vandaag standhoudt.

De gouden jaren rond 1920 — Amsterdamse School en Art Déco

De jaren rond 1920 vormen het creatieve hoogtepunt van de Nederlandse tapijtindustrie. Waar de vroege Deventer tapijten zich nog lieten leiden door oosterse motieven en neoclassicistische empirestijl, namen Nederlandse ontwerpers vanaf eind 19e eeuw het ontwerp in eigen hand:

• Theodoor Christiaan Adriaan Colenbrander (1841–1930) — een van de meest invloedrijke Nederlandse ontwerpers, bekend om zijn expressieve, kleurrijke ontwerpen die de oosterse traditie losliet ten gunste van een eigen Nederlandse stijl.
• Jaap Gidding (1887–1955) — meester van het Art Déco, wiens vloerkleden met geometrische art-déco-patronen binnen effen randen tot iconen van het interbellum behoren.
• Amsterdamse School — de architecten en ontwerpers van deze beweging maakten van het Nederlandse interieur een Gesamtkunstwerk, en de Deventer tapijtontwerpen pasten daar perfect in.

Dit specifieke exemplaar uit 1920 valt midden in deze periode — het is een tijdsdocument van de Nederlandse interieurcultuur tijdens het interbellum.

Kenmerken van een authentiek Deventer tapijt

Een echt Deventer tapijt onderscheidt zich technisch heel duidelijk van Perzische, Turkse of andere oosterse tapijten:

• Handgeknoopt met dikke wol op een wollen ketting en wollen inslag — 100% wol, geen synthetische vezels.
• 2 tot 4 knopen per cm² — ter vergelijking: een Perzisch tapijt heeft 20 tot 100 knopen per cm². De Deventer-knoop is dus duidelijk grover, wat resulteert in een robuust, "stevig" tapijt met een dikkere pool.
• Ontwerp van tevoren getekend op een patroontekening. Klanten kregen in de fabriek een zogeheten "presentatietekening" van een kwart van het tapijt te zien, gespiegeld in twee spiegels om het geheel te suggereren — daarna werd het tapijt op maat geknoopt.
• "Kamerbrede" tapijten waren een specialiteit — grote vloerkleden op bestelling, vaak voor specifieke ruimtes in herenhuizen en buitenplaatsen.
• De patronen zijn vaak geometrisch, art déco, of Amsterdamse-School-geïnspireerd — een Nederlandse vormentaal die nergens anders ter wereld zo werd ontwikkeld.

Hoe verschilt een Deventer tapijt van een Perzisch of Turks tapijt?

De vergelijking is leerzaam — beide tradities zijn handgeknoopt en van wol, maar verder verschillen ze fundamenteel:

• Knoopdichtheid: Deventer 2–4 knopen/cm² · Perzisch 20–100 knopen/cm² · Turks 5–40 knopen/cm². Een Deventer voelt daardoor dikker en "bonkiger" aan dan een fijn geknoopt Perzisch tapijt.
• Ontwerptaal: Deventer = Nederlandse 19e/20e-eeuwse vormentaal (vaak met Westerse invloeden) · Perzisch = eeuwenoude regionale tradities (Nain, Tabriz, Heriz, Kashan) · Turks = stam- en regio-gebonden geometrie.
• Productieperiode: Deventer tapijten zijn vrijwel uitsluitend uit de periode 1816–1960. Wat u vandaag koopt is dus per definitie antiek of vintage — er worden geen nieuwe meer geknoopt in Nederland.
• Zeldzaamheid: Anders dan Perzische tapijten — waarvan elke maand nieuwe stukken worden geweven — zijn Deventer tapijten een eindige voorraad. Wat er nog is, is alles wat er ooit komt.

Over dit exemplaar — 355 x 615 cm, 1920, uitstekende conditie

Dit tapijt is met 355 x 615 cm een van de grotere Deventer tapijten — een echt "kamerbreed" formaat, oorspronkelijk vermoedelijk vervaardigd voor een grote ontvangstkamer of bibliotheek in een herenhuis. Voor een handgeknoopt tapijt van ruim 100 jaar oud is het in een uitstekende algemene conditie: de wol is intact, de kleuren zijn nog vol, en het patroon is leesbaar over de volledige oppervlakte.

Bij Galerie Hamming van Seventer zijn wij sinds 1994 gespecialiseerd in handgeknoopte tapijten van galerie-kwaliteit. Een Deventer tapijt van deze omvang, uit deze periode, in deze conditie is een museumwaardig stuk — geschikt voor verzamelaars, voor wie een tapijt zoekt voor een statige ruimte, of voor wie een echt stuk Nederlands cultureel erfgoed in huis wil hebben.

Bezichtigen en kopen

Een tapijt van dit kaliber koopt u niet ongezien. Wij bieden twee manieren om dit Deventer tapijt rustig en met deskundig advies te bezichtigen:

• In onze galerie — kom langs in een van onze drie vestigingen. Voor Deventer-bezoekers is onze vestiging in Hilversum op circa een uur rijden de meest praktische locatie. Maak vooraf een afspraak, dan zorgen wij dat het tapijt klaarligt en u uitgebreid de tijd krijgt.
• Gratis zichtservice aan huis — wij komen bij u thuis langs in Deventer en omstreken (Apeldoorn, Zwolle, Arnhem, Twente). U ziet het tapijt in uw eigen interieur, in uw eigen licht, met uw eigen meubels — voor een aankoop van dit niveau de enige juiste manier. Geen verplichting, geen kosten.

Voor vragen of het inplannen van een bezichtiging belt u 035-6228345 (Hilversum) of mailt u info@kelim.nl.

Veelgestelde vragen over Deventer tapijten

Wat is een Deventer tapijt waard?
De waarde van een Deventer tapijt hangt af van leeftijd, ontwerp, conditie, afmeting en de eventuele ontwerper. Stukken uit de periode 1900–1930 (met name ontwerpen van Colenbrander en Gidding) zijn het meest gezocht en kunnen tussen €5.000 en €25.000+ liggen. Dit exemplaar uit 1920 in formaat 355 x 615 cm is geprijsd op €14.500.

Hoe herken ik een echt Deventer tapijt?
Aan de knoopdichtheid (2–4 knopen/cm² is karakteristiek), de dikke wollen pool, de Nederlandse ontwerptaal (geometrisch, art déco of Amsterdamse-School-geïnspireerd) en aan de achterzijde — de wollen ketting en inslag zijn beide van wol, niet katoen zoals bij veel oosterse tapijten. Een ervaren tapijtgalerie kan met zekerheid een Deventer als zodanig identificeren.

Worden er nog Deventer tapijten gemaakt?
Nee. De Koninklijke Deventer Tapijtfabriek heeft begin tweede helft 20e eeuw de productie van handgeknoopte tapijten gestaakt. Wat er nu nog op de markt is, is dus per definitie antiek of vintage — een eindige voorraad die alleen maar zeldzamer wordt.

Hoe onderhoud ik een antiek Deventer tapijt?
Een tapijt van 100 jaar oud verdraagt prima dagelijks gebruik mits voorzichtig: regelmatig stofzuigen (zonder kloppende borstel), niet op een vochtige ondergrond leggen, en eens in de paar jaar professioneel laten reinigen. Onze specialisten voor reiniging en restauratie zijn gespecialiseerd in antieke handgeknoopte tapijten en kennen de juiste technieken voor stukken uit deze periode.

Andere antieke en bijzondere stukken

Onze gehele collectie antieke en vintage handgeknoopte tapijten vindt u in:

• Antieke tapijten — onze verzameling pre-1950 stukken
• Vintage & recoloured tapijten — hergebruikte oudere tapijten met een hedendaagse twist
• Perzische tapijten — voor wie de fijnere knoopdichtheid en oosterse traditie zoekt